Chroom-6: doorzoek 1.700 documenten

Het was maar liefst drie jaar wachten op het rapport van het RIVM, maar eindelijk was het dan zo ver. En het oordeel was niet mild: Defensie heeft decennia lang verzuimd om haar werknemers te beschermen tegen blootstelling aan Chroom-6, terwijl de schadelijkheid daarvan bekend was. Al snel komen er berichten over een ‘coulanceregeling’ voor diegenen die aannemelijk kunnen maken dat zij zijn blootgesteld aan chroom-6 én dat zij een aandoening hebben die verband houdt met die blootstelling. Dát is dus het addertje. Want hoe toon je dat aan en hoe vind je de weg in de op “onhandige wijze” door Defensie openbaar gemaakte documenten?

Door het RIVM wordt geschreven: “Bij het Defensiepersoneel dat werkzaam was in technische onderhoudsfuncties was er sprake van blootstelling aan chroom-6 die de volgende ziekten kan hebben veroorzaakt: longkanker, neus- en neusbijholtekanker, maagkanker, chroom-6-gerelateerde allergisch contacteczeem, allergische astma en allergische rhinitis, chronische longziekten en perforatie van het neustussenschot door chroomzweren. Doordat de meeste van deze ziekten ook andere oorzaken kunnen hebben, kan in veel gevallen niet met zekerheid worden vastgesteld dat deze ziekten bij oud-werknemers het gevolg zijn van blootstelling aan chroom-6 op de POMS-locaties. (…) Het chroom-6 waaraan Defensiepersoneel in de periode 1984-2006 heeft blootgestaan, kan nu niet meer worden aangetoond in het lichaam. Chroom-6 wordt namelijk in het lichaam omgezet in chroom-3 en vervolgens uitgescheiden.

Juist ja: ondanks dat een militair kan aantonen dat er blootstelling is geweest en je een aandoening hebt die door chroom-6 kan zijn veroorzaakt, dan nog “kan in veel gevallen niet meer met zekerheid worden vastgesteld dat deze ziekten bij oud-medewerkers het gevolg zijn van blootstelling aan chroom-6”. Ongetwijfeld zal het in de drie jaar dat het RIVM over het onderzoek heeft gedaan voor een groot aantal medewerkers onmogelijk zijn geworden om een verband met chroom-6 aannemelijk te maken.

Het aantonen van een blootstelling en oorzaak kan dus problematisch zijn. Daar komt nog bij dat Defensie de documenten “openbaar” heeft gemaakt op een wijze waarop de documenten niet door Google gevonden kunnen worden en ook niet doorzoekbaar zijn. Ik heb de chroom-6 documenten voor Google vindbaar en doorzoekbaar gemaakt.

GA NAAR ONZE SPECIALE CHROOM-6 DEFENSIE SITE EN DOORZOEK RUIM 1.700 DOCUMENTEN.

Universiteit Leiden ‘dwingt’ Hoogheemraadschap op te treden tegen werknemer

HEERHUGOWAARD – De Universiteit van Leiden is ver gegaan in een poging om een website van een medewerker van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) op zwart te laten zetten. De taal richting het Hoogheemraadschap kreeg uiteindelijk zelfs een dwingende toon: “Ik ga er vanuit dat jullie het oplossen.” Dat blijkt uit nieuwe documenten in handen van NH Nieuws. We berichtten al eerder over deze affaire.

Van verslaggever Joost Lammers

Leidinggevenden van het Hoogheemraadschap en het Centrum voor Milieuwetenschappen (CML) van de Universiteit van Leiden hebben in de eerste helft van 2017 veelvuldig contact, zo blijkt uit de stukken. E-mails worden heen en weer gestuurd en leidinggevenden van HHNK gaan ook naar Leiden om te praten met hoogleraar Peter van Bodegom en de Instituutsmanager.

Lees ook: Medewerker meldt misstand en wordt geschorst door waterschap

Het onderwerp van deze contacten is voortdurend een weblog en vooral de website Pestinfo van Rik, een deskundige op het gebied van bestrijdingsmiddelen in het oppervlaktewater in dienst van het Hoogheemraadschap. Die site moet offline als het aan Leiden ligt. Als dat niet snel lukt, wordt de toon van het contact onvriendelijker. “Wat betreft het uit de lucht halen van de applicatie pestinfo; Ik denk dat HHNK zich dan in een vrij lastige positie manoeuvreert omdat niet alleen CML, maar ook Rijkswaterstaat en de Unie van Waterschappen zich heeft uitgesproken dat dit zeer ongewenst is.”

 

Onwenselijk
CML publiceert namelijk sinds 2003 zelf de ‘officiële’ gegevens over de bestrijdingsmiddelen. Dat gebeurt in opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in ‘de Bestrijdingsmiddelenatlas’. Wat Rik bij toeval ontdekt is dat er verschillen zitten in de berekeningen van het CML en de uitkomsten van de berekeningen als de Europese norm wordt gehanteerd. Die laatste cijfers vallen lager uit en de verschillen laat hij sinds 2016 zien op zijn privé-website Pestinfo. De gegevens zijn vooral van belang voor boeren en tuinders. Eind 2016 dient CML een klacht in bij het Hoogheemraadschap met als boodschap: ‘de site moet uit de lucht’.

Lees ook: Geschorste medewerker waterschap ontdekte afwijkingen in gegevens bestrijdingsmiddelen

Dat het ongewenst is dat berekeningen van Rik en de gegevens in de Bestrijdingsmiddelenatlas niet overeenkomen, blijkt ook uit een mail van 30 januari 2017 van het Hoogheemraadschap aan de Universiteit. “Wij herkennen het belang en de positionering van de bestrijdingsmiddelenatlas en ook wij vinden het onwenselijk dat er binnen de sector een tweede kanaal bestaat met onduidelijkheden als mogelijk gevolg.”Op 22 februari 2017 reageert CML: “Het is fijn om te horen dat HHNK alles eraan doet toch het gewenste resultaat te halen. Ik begrijp echter ook dat een aantal zaken lastig te realiseren zijn, ook omdat Rik de situatie ofwel niet lijkt te begrijpen ofwel niet wenst te veranderen.”

 

Lastige positie
Rik merkt dat doordat zijn leidinggevenden druk op hem uitoefenen om zijn website Pestinfo te sluiten en een volgens de partijen kritische weblog weg te halen. Dat laatste doet hij, maar zijn website weigert hij op zwart te zetten. Hij is zich van geen kwaad bewust, want naar zijn mening is het enige wat hij doet openbare informatie (open data) toegankelijk maken. Volgens hem leidt de klacht van de Universiteit ook tot een mindere beoordeling.

Lees ook: Waterschappen en ministerie reageren op affaire: ‘Geen aanleiding om toetsing aan te passen’

Dat het Hoogheemraadschap het niet voor elkaar krijgt om de website offline te krijgen, leidt tot irritatie bij CML. In een mail van 29 maart 2017 schrijft de Leidse hoogleraar Van Bodegom aan het Hoogheemraadschap: “Natuurlijk kan Rik beweren dat hij het als privé-persoon heeft gedaan. […] Daarmee kan HHNK aangeven dat het niet meer de verantwoordelijkheid is van HHNK, maar het blijft een zeer lastige positie van HHNK. Ik ga er daarom vanuit dat jullie het oplossen.” Wat de gevolgen voor het Hoogheemraadschap zouden kunnen zijn als dat gebeurt, blijft onduidelijk.

 

‘Functie niet misbruikt’
Het Hoogheemraadschap krijgt Rik niet zover dat hij zijn website sluit en wijst uiteindelijk ook de klacht van CML, gedaan op 22 december 2016, af. In een bericht op 2 juni 2017 aan Van Bodegom staat: “Wij hebben geen aanwijzingen dat Rik zijn functie bij HHNK heeft gebruikt om aan de benodigde informatie te komen en zo de applicatie te ontwikkelen. Los daarvan is HHNK niet de partij om Rik aan te spreken op schending van auteursrechten. Als CML van mening is dat auteursrechten zijn geschonden, dan is het aan CML om Rik daar rechtstreeks over te benaderen.”

Desondanks blijft Rik druk ervaren door zijn leidinggevenden. De raadsman van Rik, Ferre van de Nadort, wil ‘dat er onderzoek komt naar de druk die op Rik is uitgeoefend en de wijze waarop er met zijn meldingen hierover is omgegaan’. Inmiddels heeft het Hoogheemraadschap het Bureau Integriteit Nederlandse Gemeenten (BING) opdracht gegeven om de kwestie te onderzoeken en in de Tweede Kamer zijn er vragen gesteld door D66 en VVD.

 

Reactie Universiteit van Leiden
De Universiteit weigert in te gaan op nadere vragen over de eigen rol bij het conflict rondom Rik. De woordvoerder verwijst naar een eerder antwoord op de publicatie van NH Nieuws en NRC van 3 februari. Daar staat onder meer te lezen: “De Universiteit Leiden beschouwt de in NRC Handelsblad beschreven kwestie als een conflict tussen werkgever en werknemer. De universiteit betreurt de negatieve beeldvorming die rondom de betrokkenen in deze zaak en de Bestrijdingsmiddelenatlas is ontstaan. De universiteit treedt hierover in gesprek met het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier – HHNK.”

 

Reactie Hoogheemraadschap
Het Hoogheemraadschap is ook gevraagd naar de correspondentie en de gebruikte toon. Hun reactie luidt: “De vragen gaan over de correspondentie tussen CML en HHNK, en het handelen van medewerkers van CML en HHNK. De medewerker heeft hierover een Melding van Vermoeden van Integriteitsschending gedaan. Deze melding wordt op dit moment onderzocht door het onafhankelijke bureau BING. Tegen de beoordeling heeft hij beroep aangetekend. Over de beroepszaak tegen de beoordeling en het lopende onderzoek van BING doet HHNK geen uitspraken.

Heeft u tips, mail dan naar joost.lammers@nhnieuws.nl

Geschorste medewerker waterschap ontdekte afwijkingen in gegevens bestrijdingsmiddelen

HEERHUGOWAARD – De man, die geschorst is door het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier na het melden van een misstand, blijkt een fout te hebben ontdekt in de gegevens over bestrijdingsmiddelen in het oppervlaktewater die in Nederland wordt gebruikt. Deze informatie komt naar voren uit onderzoek van NH Nieuws. Zijn raadsman reageert voor het eerst.

Van verslaggever Joost Lammers

De affaire lijkt te draaien om een privé-website van de medewerker. Hij is specialist op het gebied van bestrijdingsmiddelen in het oppervlaktewater en werkt al meer dan 20 jaar voor het waterschap. Waterschappen kunnen bijvoorbeeld controleren of boeren niet te veel giftige stoffen lozen in de sloten.

Lees ook: Medewerker meldt misstand en wordt geschorst door waterschap

De man is naast zijn werk ook in zijn vrije tijd bezig met het openbaren van informatie en ontwikkelde privé een site om de kwaliteit van het oppervlaktewater inzichtelijk te maken voor een breder publiek. Hij ontving zelfs een prijs in een wedstrijd over open data georganiseerd door het ministerie van Infrastructuur en Milieu.

Afwijkende berekeningen
Tijdens de ontwikkeling van de site ontdekte hij dat de in Nederland gebruikte berekeningen over bestrijdingsmiddelen in het opppervlaktewater afwijken van de Europese regels (Kaderrichtlijn Water). “Dat heeft hij aangekaart”, zegt zijn raadsman mr. Ferre van de Nadort. Op de site van zijn cliënt zijn die verschillen te zien. Uit de uitkomsten zou blijken dat op diverse locaties de waterkwaliteit in sloten minder slecht is dan officieel wordt gemeld.

Druk van buitenaf
Tot zover niks aan de hand. Dat verandert echter als er eind 2016 druk van buitenaf wordt uitgeoefend om de site weg te halen. Van de Nadort: “Twee externe partijen hebben er bij zijn werkgever op aandrongen dat mijn cliënt de app offline zou halen en de prijs zou teruggeven.” Onduidelijk is waarom, maar de gevolgen voor de man waren groot. Volgens de raadsman heeft het Hoogheemraadschap zijn beoordeling vervolgens naar beneden bijgesteld.

Ook door het waterschap is druk op hem uitgeoefend om de site offline te halen. Dat weigert hij tot op de dag van vandaag, omdat hij niet begrijpt wat hij fout heeft gedaan. “Mijn cliënt moest een verbetertraject in, zonder dat hem tot op heden duidelijk is geworden wat hij moet verbeteren”, legt Van de Nadort uit. De man deed uiteindelijk een week geleden een officiële melding van een integriteitsschending en werd drie dagen later geschorst.

Geschokt
Het Hoogheemraadschap liet dinsdag weten dat er inderdaad een arbeidsconflict is, maar dat de schorsing niets te maken heeft met de melding van de misstand. Dat lijkt nu toch wel wat anders te liggen.

De medewerker wil volgens raadsman Van de Nadort een onafhankelijk onderzoek naar het handelen van de betrokkenen. “Hij is geschokt door de wijze waarop met hem is omgegaan en over de wijze waarop zijn werkgever zich binnen de watersector en in een artikel [16 januari; red.] van NH Nieuws over hem heeft uitgelaten.”

Reactie Hoogheemraadschap
Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier reageert vandaag naar aanleiding van vragen. “Bij de monitoring van – en rapportage over – de aanwezigheid van gewasbeschermingsmiddelen in het oppervlaktewater hanteert het Hoogheemraadschap de landelijke aanpak van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Deze aanpak wordt door alle Nederlandse waterschappen gehanteerd.”

Op de vragen over de druk die gezet is op de medwerker om zijn website offline te zetten, door externe partijen en door het waterschap zelf, reageert het waterschap niet inhoudelijk. “De medewerker heeft een melding van een vermoeden van integriteitsschending gedaan. De melding is ontvangen door het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en wordt volgens de gangbare procedures zorgvuldig in behandeling genomen. In het belang van dit onderzoek en de privacy van betrokkenen doen wij hier geen verdere mededelingen over.”

Bron: NH Nieuws

Gezondheidseffecten HAWK-radar

LET OP! BRON: DEFENSIE

Belgische militairen die hebben gewerkt met het HAWK-radarsysteem, blijken vaker aan kanker te overlijden. De precieze oorzaak is onduidelijk. Een soortgelijk onderzoek onder Nederlandse militairen is volgens het ministerie van Defensie niet zinvol.

Hogere kankersterfte in België

Belgisch onderzoek uit 2008 toont aan dat militairen die hebben gewerkt op bases met een HAWK-radarsysteem vaker overlijden aan bepaalde vormen van kanker (vergeleken met andere militairen). Het gaat dan om bloed-, lymfeklier- en beenmergkanker (leukemie).

Oorzaken hogere sterftecijfers

Een duidelijke oorzaak voor deze hogere sterfte door kanker is niet aan te geven. Radarstraling zou een oorzaak kunnen zijn, maar dat is niet zeker. Het is ook mogelijk dat andere factoren een rol spelen. Zo zouden de onderzochte groepen van elkaar kunnen verschillen in rookgewoonten, alcoholgebruik, voedingspatroon of levensstijl.

Haalbaarheid van Nederlands onderzoek radarstraling

Het ministerie van Defensie liet in 2009 uitzoeken of het nut heeft een soortgelijk onderzoek te houden in Nederland. De conclusie van deze haalbaarheidsstudie luidde dat een dergelijk onderzoek niet zinvol is.

In de eerste plaats omdat zo’n onderzoek nooit het verband kan aantonen tussen radarstraling en een eventuele hogere sterfte door kanker. Ten tweede omdat Defensie niet over voldoende gegevens beschikt om een dergelijk onderzoek mogelijk te maken.

Kamerbrief over Belgische onderzoek naar gezondheidseffecten van HAWK-radar

In 1998 kwam het Hawk-radarsysteem in Nederland in de publiciteit naar aanleiding van berichten in de Belgische media. In deze berichten werd gesuggereerd dat bij personen die met de Hawk hadden gewerkt meer kanker en vooral kanker van de bloedbereidende organen (zoals leukemie en ziekte van Hodgkin) zou voorkomen. Verschillende acties zijn toen door Defensie ondernomen. Deze zijn gemeld in de Kamerbrief van 11 september 1998 (Kamerstuk 26163, nr.1). Toen is ook melding gemaakt van een Belgisch epidemiologisch onderzoek, waarbij de sterftekans bij Belgische militairen die met de Hawk hadden gewerkt werd onderzocht.

Op 16 september 2005 is de Kamer geïnformeerd over de eerste resultaten van dit onderzoek (Kamerstuk 27580, nr. 11). Uit de resultaten blijkt dat geen toename van sterfte is vastgesteld onder militairen die werkzaam waren bij Hawk-eenheden. Eerder dit jaar is de definitieve versie van het vervolg op het Belgische onderzoek gepubliceerd. In deze brief informeer ik u over dit onderzoek, het oordeel van het Kennisplatform Elektromagnetische Velden en geef ik u mijn appreciatie. Ik sluit af met enkele vervolgstappen.

Er is tot op heden bij Defensie geen epidemiologisch onderzoek gedaan naar effecten van radarstraling in Nederland. Dit is ook expliciet gemeld in de brief met te nemen acties uit 1998. Ik zal nu een haalbaarheidsstudie laten uitvoeren naar de mogelijkheden voor een onderzoek naar gezondheidseffecten bij Nederlands defensiepersoneel dat met de Hawk heeft gewerkt of geplaatst was bij eenheden die beschikten over Hawk-apparatuur. Deze haalbaarheidsstudie is noodzakelijk omdat nu al duidelijk is dat er enkele praktische obstakels overwonnen moeten worden. Zo is het lastig gebleken te traceren wie met of in de nabijheid van Hawk-installaties heeft gewerkt. Bovendien zijn geen digitaal beschikbare bestanden aanwezig van vóór 1994 en is de exacte blootstelling van individuen niet meer te reconstrueren. Indien alleen gegevens van ná 1994 worden gebruikt, zal de onderzoeksgroep en het aantal kankergevallen kleiner zijn, waardoor de betrouwbaarheid van de resultaten afneemt. Wanneer toch wordt besloten epidemiologisch onderzoek te doen, moet rekening worden gehouden met een lange doorlooptijd voor het onderzoek en onzekerheid of een betrouwbare onderzoekspopulatie kan worden vastgesteld. Door het ontbreken van blootstellinggegevens zal geen uitspraak kunnen worden gedaan over een eventueel causaal verband tussen het vóórkomen van kanker en blootstelling aan radarstraling.

Alleen als uit het haalbaarheidsonderzoek blijkt dat een epidemiologisch onderzoek haalbaar is en relevante onderzoeksresultaten kan opleveren, zal ik een dergelijk onderzoek laten uitvoeren.

Kamerbrief over Belgische onderzoek naar gezondheidseffecten van HAWK-radar

Kamerbrief over Belgische onderzoek naar gezondheidseffecten van HAWK-radar

Degrave 2008 - Causes of death among Belgian professional military radar operators

Degrave 2008 – Causes of death among Belgian professional military radar operators

1 2 3